Οι θαλάσσιοι διάδρομοι και το πετρέλαιο είναι δύο κύριοι λόγοι για τον πόλεμο στην Υεμένη


Al-Sharq – Ιούν. 17, 2018, φύλλο 10958

Μετά από μια σχετική νηνεμία στον πόλεμο στην Υεμένη, επέστρεψαν ξανά οι ήχοι των όπλων. Ο στόχος αυτή τη φορά ήταν η Χοντέϊντα και συγκεκριμένα το λιμάνι της. Κάποιοι μπορεί να την δουν ως λογική και αναμενόμενη κίνηση, αλλά εξετάζοντας τις λεπτομέρειες της σύγκρουσης στην Υεμένη με τη διεθνή και περιφερειακή πολυπλοκότητά της γνωρίζει ότι η κίνηση αυτή εμπεριέχει αιτίες, κίνητρα και συμφωνίες τις λεπτομέρειες των οποίων θα εξηγήσω.

Είναι σημαντικό για εμάς ως ερευνητές των πολιτικών θεμάτων να παρακολουθούμε εκ του σύνεγγυς τις αιτίες των διεθνών κρίσεων και των πολέμων. Το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο είναι πάντα στο επίκεντρο της προσοχής των διεθνών δυνάμεων. Οι θαλάσσιοι διάδρομοι ήταν και παραμένουν υψηλής σημασίας για το εμπόριο και την οικονομία, επομένως και πολιτικής σημασίας. Λόγω της στρατηγικής γεωγραφικής θέσης της Αραβικής Χερσονήσου και της Υεμένης ειδικότερα, οι θαλάσσιοι δρόμοι που την περιβάλλουν είναι περισσότερο ή λιγότερο η εστία μιας αδήλωτης σύγκρουσης.

Περιφερειακή οικονομική σύγκρουση στην Υεμένη

Ναι, είναι μια περιφερειακή σύγκρουση στο έδαφος της Υεμένης θύματα της οποίας είναι ο καταπιεσμένος και ταλαιπωρημένος λαός της χώρας. Το Ιράν υποστηρίζει μια πολιτοφυλακή που δεν έχει την αποδοχή του λαού και οργάνωσε πραξικόπημα εναντίον της νόμιμης κυβέρνησης, προσπαθώντας να επιβάλει τον έλεγχό της σε μια φτωχή γεωργική χώρα πλην όμως πλούσια γεωγραφικά. Το Μπαμπ-ελ-Μάντεμπ είναι ένα εμπορικό στολίδι. Η άλλη πλευρά χωρίστηκε σε τρία τμήματα ανάλογα με τα συμφέροντά τους σε αυτόν τον πόλεμο:

Το πρώτο είναι το Βασίλειο της Σαουδικής Αραβίας, το οποία βλέπει στην επέκταση της επιρροής της Τεχεράνης στα νότια σύνορά του μια άμεση απειλή για την εθνική του ασφάλεια. Ως εκ τούτου, ο ρόλος του σε αυτή τη σύγκρουση περιορίζεται στην απομάκρυνση των συμμάχων του Ιράν, Χούτι, από τα νότια σύνορά της.

Δεύτερον, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τα οποία βλέπουν την Υεμένη ως μια σημαντική στρατηγική οικονομική πίτα. Το σύνολο των εξαγωγών και των εισαγωγών των ΗΑΕ από και προς την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Αμερική περνά μέσα από το Μπαμπ-ελ-Μάντεμπ. Επομένως, ο έλεγχός του από το Αμπού Ντάμπι θα μειώσει το κόστος των συναλλαγών του και τα διερχόμενα πλοία θα του αποφέρουν τεράστια οφέλη. Το Αμπού Ντάμπι δεν θεωρεί την επιβίωση των Χούτι στη βόρεια Υεμένη ως απειλή και δεν βλέπει το τέλος της κρίσης ως απαραίτητο. Αυτό είναι εμφανές παρακολουθώντας τις κινήσεις στο έδαφος. Οι δυνάμεις των ΗΑΕ μετακινήθηκαν εξ ολοκλήρου στις μάχες των λιμένων της Υεμένης, ενώ απουσίαζαν εντελώς από τις εσωτερικές μάχες επί του εδάφους.

Το τρίτο είναι οι υπόλοιπες συμμετέχουσες χώρες στον Αραβικό Συνασπισμό που ο ρόλος τους περιορίζεται στο να μάχονται στο πλευρό της Σαουδικής Αραβίας δημιουργώντας υποχρεώσεις εκ των προτέρων στο Ριάντ για να πληρωθούν στο μέλλον μέσω οικονομικών συμβάσεων ή οικονομικής βοήθειας και, στην πραγματικότητα, δεν επηρεάζουν την γραμμή των συγκρούσεων εκεί.

Με τον πολιτικό ορίζοντα στην Υεμένη να εμποδίζεται για διάφορους λόγους, με σημαντικότερο τα προβλήματα εντός του Αραβικού Συνασπισμού από τη μια πλευρά και από την άλλη το ότι η Τεχεράνη εργάζεται μέσω των Χούτι να κρατήσει την φωτιά στην Υεμένη αναμμένη ως χαρτί πίεσης στις περιφερειακές και διεθνείς διαπραγματεύσεις, καθώς και για πολλούς άλλους λόγους, η στρατιωτική επιλογή παραμένει η μόνη στο τραπέζι.

Από την αρχή του τρέχοντος έτους, έχουν συμβεί αλλαγές στην περιοχή που ώθησαν έναν από τους σημαντικότερους ηγέτες της Αραβικής Συμμαχίας να αποσυρθεί από την γραμμή υποστήριξης και να συνεχίσει την σύγκρουση προς άλλη κατεύθυνση. Το Αμπού Ντάμπι, το οποίο θεωρεί τους θαλάσσιους δρόμους ως τον μόνο στόχο στην σύγκρουση της Υεμένης, έχει αντιμετωπίσει διαδοχικές αποτυχίες σε αυτόν τον τομέα. Δέχθηκε ένα οδυνηρό πλήγμα για τα σχέδιά του λόγω της αύξησης επιρροής του Κατάρ και της Τουρκίας στο Τζιμπουτί, το Σουδάν και την Σομαλία. Αυτές οι απώλειες ώθησαν το Αμπού Ντάμπι να αναθεωρήσει τους σχεδιασμούς του στην Υεμένη.

Το λιμάνι της Χοντέϊντα έχει μεγάλη εμπορική και ανθρωπιστική σημασία και όχι τόσο στρατιωτική. Οι θαλάσσιοι δρόμοι που το διαπερνούν το καθιστούν ένα από τα σημαντικότερα λιμάνια του κόσμου. Επίσης, η ανθρωπιστική κατάσταση του λαού της Υεμένης και η απαγόρευση πτήσεων στην περιοχή επέβαλαν αυτό το λιμάνι ως την μοναδική θύρα εισόδου της ανθρωπιστικής βοήθειας των Ηνωμένων Εθνών. Γι’αυτούς τους λόγους, μια στρατιωτική ενέργεια θα περιπλέξει τα πράγματα, κάτι που η Δύση απέρριψε κατηγορηματικά στο παρελθόν. Ωστόσο, δυτική διπλωματική πηγή μου επιβεβαίωσε ότι κατά την διάρκεια του προηγούμενου μήνα έλαβαν χώρα αιφνιδιαστικές συνομιλίες μεταξύ Άμπου Ντάμπι και Βασιλείου της Σαουδικής Αραβίας με Αμερικανούς αξιωματούχους που επικεντρώθηκαν στο λιμάνι της Χοντέϊντα. Η αμερικανική πλευρά έδωσε το πράσινο φως για αυτήν την επιχείρηση και υποσχέθηκε την υποστήριξη της Ουάσιγκτον μέσω ανταλλαγής πληροφοριών και μη επανδρωμένων αεροσκαφών.

Στρατιωτικά η μάχη είναι σχεδόν οριστική. Η ισορροπία δυνάμεων επιβεβαιώνει την υπεροχή του Αραβικού Συνασπισμού. Η Ευρωπαϊκή κίνηση με επικεφαλής την Βρετανία μέσω των Ηνωμένων Εθνών να ασκήσουν πίεση προς την ανάσχεση της επιχείρησης είναι πιθανό ότι δεν θα επηρεάσει την πορεία της. Ως εκ τούτου, η μάχη της Χοντέϊντα είναι προδικασμένη. Αλλά το πιο πιεστικό ερώτημα είναι τί θα ακολουθήσει. Αυτό που συνέβη στο Άντεν, όπου μία πλευρά του Αραβικού συνασπισμού χώρισε την πόλη ανάλογα με τα εμπορικά της συμφέροντα και, στη συνέχεια, απέφυγε την ολοκλήρωση της δράσης στο πεδίο, μας φέρνει μπροστά σε ένα μεγάλο έγκλημα τις επόμενες ημέρες που είναι να τερματίσει το ίδιο συμβαλλόμενο μέρος την μάχη επειδή θα αποφασίσει ότι η δική του μάχη έχει τελειώσει, οπότε εκατομμύρια πολιτών της Υεμένης θα αντιμετωπίσουν τον κίνδυνο της λιμοκτονίας και το κλείσιμο της τελευταίας πύλης ελπίδας για αυτούς.