Ναγκόρνο-Καραμπάχ: ιστορία, εξελίξεις & ανάλυση


Pulsul Geostrategic – 11/10/2020

Η διένεξη για το Ναγκόρνο Καραμπάχ είναι λίγο πολύ γνωστή και αρκετά παλαιά και έχει περάσει από πολλές φάσεις. Η Αρμενία κέρδισε τον πόλεμο του 1994 με το Αζερμπαϊτζάν και κατέλαβε 7 επαρχίες του συν το Ναγκόρνο Καραμπάχ. Αυτό ήταν φυσικό καθώς η Αρμενία πάντα διέθετε πολύ καλύτερο οπλισμό γιατί υποστηριζόταν περισσότερο από την ηγεσία της Ρωσίας. Δεν θα πρέπει επίσης να παραβλεφθεί η θρησκευτική διάσταση της σύγκρουσης καθώς οι Αρμένιοι πολεμούσαν εναντίον των “τουρκογενών” Αζέρων μουσουλμάνων για να εκδικηθούν τους Τούρκους. Από τότε μέχρι και πριν τρεις μήνες, υπήρχαν περιστασιακές εντάσεις μεταξύ των δύο χωρών αλλά τίποτα περισσότερο. Πολλά έχουν γραφτεί για τους λόγους που η σύγκρουση μεταξύ τους αναζωπυρώθηκε πρόσφατα σε αυτόν τον βαθμό.

Γιατί τώρα λοιπόν;

Το καθεστώς του Αζερμπαϊτζάν δεν παύει να είναι δικτατορικό. Σαν την Συρία. Η εξουσία μεταβιβάστηκε από τον πατέρα στον υιό. Παρά ταύτα, ο υιός Αλίεφ αντιλήφθη ότι πρέπει να αλλάξει κάτι. Σε αυτό το πλαίσιο, συνειδητοποίησε ότι δεν μπορεί να στηρίζεται πλέον μόνο στην Ρωσία, αλλά πρέπει να δημιουργήσει νέες συμμαχίες. Έτσι ξεκίνησε να επικοινωνεί με την Τουρκία και την Ε.Ε. Δυστυχώς, η Γαλλία έβαλε εμπόδια σε αυτήν την προσέγγιση γιατί ήθελε η Ε.Ε. να υποστηρίξει την Αρμενία (φωτό 1). Το Ισραήλ ανταποκρίθηκε επίσης, στις προσπάθειες προσέγγισης του Αζερμπαϊτζάν με άλλες χώρες καθώς η εγγύτητά του πρώτου με το Ιράν προσφέρει στο δεύτερο την δυνατότητα παρακολούθησής του. Έτσι, το Αζερμπαϊτζάν ήταν από τις πρώτες χώρες που αναγνώρισαν το κράτος του Ισραήλ. Είναι αυτονόητο ότι το Ισραήλ προμήθευσε το Αζερμπαϊτζάν με οπλισμό και drones, οπότε σταδιακά η στρατιωτική του μηχανή ισχυροποιήθηκε.

Αυτήν την περίοδο του αμερικανικού time-out έως τις προεδρικές εκλογές, το Αζερμπαϊτζάν γνωρίζει ότι δεν θα το σταματήσει από έναν πόλεμο που επιδιώκει να δημιουργήσει ένα ισχυρό τετελεσμένο στο πεδίο που θα το αξιοποιήσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Αυτό βέβαια με την βοήθεια της Τουρκίας, η οποία, εν μέσω time-out, μετρά επιτυχίες στην Λιβύη όπου επενέβη γρήγορα και δυναμικά αλλάζοντας τις στρατιωτικές ισορροπίες στο πεδίο και αποκτώντας ισχυρό χαρτί στο επικείμενο τραπέζι της λύσης στην λιβυκή κρίση. Την ίδια τακτική χρησιμοποιεί τώρα στο Αζερμπαϊτζάν, η οποία είναι προφανής στο πεδίο. Επιχειρησιακά είναι η τακτική που χρησιμοποιήθηκε από την Τουρκία στην επιχείρηση “Κλάδος Ελαίας” στο Αφρίν της Συρίας, το οποίο έχει παρόμοια μορφολογία εδάφους με το Ναγκόρνο Καραμπάχ (φωτό 2 & 3) και όπως φαίνεται αποδίδει.

Ένα μήνα πριν την έναρξη των εχθροπραξιών, το Αζερμπαϊτζάν είχε πληροφορίες ότι η Αρμενία πρόκειται να χτυπήσει τις εγκαταστάσεις του αγωγού φυσικού αερίου που κατευθύνεται προς την Τουρκία και από εκεί στην Ευρώπη καθ’υπόδειξιν της Ρωσίας. Αυτό έδωσε την ευκαιρία στους παίκτες της σύγκρουσης αυτής να προχωρήσουν.

Η Τουρκία γνωρίζει ότι η Ρωσία την χρειάζεται στην Λιβύη, οπότε δεν θα αντιπαρατεθεί μαζί της στο θέμα του Ναγκόρνο Καραμπάχ. Από την άλλη πλευρά, η Αρμενία δεν ανέμενε τόσο σκληρή αντίσταση από το Αζερμπαϊτζάν.

Η αζέρικη πρόοδος στο πεδίο οδήγησε στην πρόσφατη δήλωση Πούτιν ότι η Ρωσία δεν οφείλει να στηρίξει την Αρμενία (στα πλαίσια του CSTO) κάνοντας ξεκάθαρη την στάση της απέναντι στην σύγκρουση https://www.themoscowtimes.com/…/russias-security…

Αντίστοιχη και η δήλωση του Αλί Ακμπάρ Βελαγιατί – υπενθυμίζουμε ότι το Ιράν εξακολουθεί να υποστηρίζει την Αρμενία παρέχοντας όπλα και στέλνοντας μαχητές των πολιτοφυλακών Χεζμπολάx και IRGC – σύμφωνα με την οποία “η Αρμενία πρέπει να αποσυρθεί από το κατεχόμενο έδαφος του Αζερμπαϊτζάν”.

Όσο συνεχίζεται η πολεμική σύγκρουση, οι πιθανότητες να χάσει ακόμα περισσότερα εδάφη η Αρμενία αυξάνονται. Η επικείμενη συνάντηση Λαβρόφ – Πασινιάν αυτόν τον σκοπό θα έχει προφανώς: να αποδεχθεί η Αρμενία πολιτική λύση και να αποσυρθεί πλήρως από το Ναγκόρνο Καραμπάχ και από τις 7 επαρχίες που κατέχει. Αν δεν γίνει αυτό και οι εχθροπραξίες συνεχιστούν, η νίκη του Αζερμπαϊτζάν είναι η πιο πιθανή, οπότε η Αρμενία θα συρθεί στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων μετά τις όποιες απώλειές της.

Τα κέρδη της Τουρκίας από αυτήν την νίκη είναι: α) θα έχει δωρεάν αζέρικο αέριο τουλάχιστον για τα επόμενα 10 χρόνια, β) αποδεικνύεται η υψηλή ποιότητα της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας, ειδικά των drones και γ) εμφανίζεται ότι είναι αξιόπιστη και ότι υποστηρίζει έμπρακτα τους φίλους και συμμάχους της, σε αντίθεση με την Ρωσία. Αυτό θα φέρει στην αγκαλιά της τις υπόλοιπες χώρες του CSTO.

Από τα παραπάνω φαίνεται καθαρά ότι η Ρωσία υποχωρεί αισθητά, κάτι που ήταν αναμενόμενο από την προηγούμενη εμπειρία στην Συρία όπου βρέθηκε μετά το πράσινο φως των ΗΠΑ και έχει επιδείξει χαρακτηριστική αδυναμία να αντιμετωπίσει τις τακτικές ισραηλινές αεροπορικές επιθέσεις κυρίως σε πολιτικό επίπεδο. Επιπλέον, οι S400 δεν έχουν εκπληρώσει τις προσδοκίες τους ούτε στη Συρία, ούτε στην Αρμενία και οι κρίσεις στην Λευκορωσία και το Κιργιστάν είναι αποτρεπτικοί παράγοντες για μια νέα ρωσική επέμβαση.