Η ομίχλη στο Σότσι καλύπτει το Ίντλιμπ


Al-Quds Al-Arabi01/10/2018, φύλλο 9322, σελ. 21

Ο παρατηρητής των πολιτικών υποθέσεων πρέπει να μένει μακριά από συναισθήματα, ώστε να είναι σε θέση να βλέπει την πλήρη εικόνα του πολιτικού κλίματος και των σχετιζόμενων συμφωνιών. Αυτό δεν σημαίνει με κανένα τρόπο ότι ο ερευνητής χάνει την ανθρωπιά του και δεν κατευθύνει την γνώμη του σύμφωνα με το ανθρώπινο συμφέρον ανεξάρτητα από την θρησκεία ή την φυλή του. Στο θέμα της Συρίας, επί παραδείγματι, παρά τις διεθνείς, περιφερειακές και γεωπολιτικές περιπλοκές, η ανθρώπινη ζωή είναι πιο σημαντική από οποιαδήποτε συμφέροντα ή διεθνείς ισορροπίες κατά την προσωπική μου γνώμη. Όμως, αυτό δεν ισχύει για τις ηγεσίες των κρατών που συμμετέχουν σε αυτήν την σύγκρουση. Η Τουρκία δεν ενδιαφέρεται για την επιτυχία της συριακής επανάστασης και η ρωσική κυβέρνηση ουδόλως νοιάζεται για τα συμφέροντα των ανθρώπων που ζουν στις περιοχές του καθεστώτος Άσαντ, ούτε τα έθεσε ως προτεραιότητα για την επέμβασή της στη Συρία. Ο καθένας βλέπει τα συμφέροντά του και αυτά ακολουθεί χωρίς να λαμβάνει υπόψη το όφελος του απλού Σύριου πολίτη.

Στις 17 Σεπτεμβρίου, η ρωσική πόλη Σότσι φιλοξένησε μια συνάντηση με μεγάλη σημασία για το μέλλον της συριακής επανάστασης, μεταξύ των προέδρων της Τουρκίας και της Ρωσίας. Κατά την διάρκεια αυτής της συνάντησης ο Τούρκος πρόεδρος Ερντογάν και ο Ρώσος ομόλογός του Πούτιν συζήτησαν επί τέσσερις συνεχόμενες ώρες για το Ίντλιμπ, το τελευταίο οχυρό της συριακής επανάστασης και τα περίχωρά του. Κατέληξαν σε μία συμφωνία που, σε γενικές γραμμές, θεωρήθηκε ένα σημείο καμπής για το μέλλον του συριακού ζητήματος. Οι δύο πρόεδροι αποφάσισαν την ανακήρυξη αποστρατιωτικοποιημένης ζώνης που θα εκτείνεται κατά μήκος της γραμμής πυρός μεταξύ των δυνάμεων του Άσαντ και των συμμάχων του Ιρανών και των πολιτοφυλακών τους από την μία πλευρά και της ένοπλης συριακής αντιπολίτευσης όλων των αποχρώσεων, από την άλλη. Περισσότερες λεπτομέρειες σχετίζονται με το χρονικό πλαίσιο, συμπεριλαμβανομένης της απόσυρσης των βαρέων όπλων της συριακής ένοπλης αντιπολίτευσης, καθώς και της καταπολέμησης των ακραίων ομάδων στην περιοχή. Η συμφωνία αυτή είχε την άμεση ιρανική υποστήριξη και την εκ των προτέρων έγκριση του καθεστώτος Άσαντ, θεωρήθηκε επίσης από πολλούς Σύριους ακτιβιστές, υποστηρικτές της επανάστασης, ως νίκη για την ασφάλεια των κατοίκων του Ίντλιμπ και των λαϊκών κινημάτων τους κατά τις τελευταίες δύο εβδομάδες. Παραμένει το πιο σημαντικό ερώτημα: Σε αυτή την ατμόσφαιρα αισιοδοξίας ποιος είναι πραγματικά ο νικητής; Η συριακή ένοπλη αντιπολίτευση ή το καθεστώς Άσαντ;

Κατ’αρχήν, η συνάντηση αυτή ήρθε μιάμιση εβδομάδα μετά την σύνοδο της Τεχεράνης, κατά την οποία υπήρξε δημόσια ένταση μεταξύ Τουρκίας και Ρωσίας, η οποία έληξε χωρίς την επίτευξη κοινών σημείων μεταξύ των δύο μερών. Και οι δύο χώρες βλέπουν την Συρία στο πλαίσιο των συμφερόντων τους και μόνο. Σε αυτό το σημείο, πρέπει να αποσαφηνίσουμε ποιά είναι τα συμφέροντα της κάθε μίας.

Ρωσία

Από την αρχή της συριακής επανάστασης, η ευθυγράμμιση της ρωσικής πλευράς με το καθεστώς Άσαντ ήταν σαφής. Η Μόσχα, που έχασε την επιρροή της στο Ιράκ ως αποτέλεσμα της εισβολής των ΗΠΑ το 2003 που ακολουθήθηκε από την απώλεια του φίλου της Καντάφι στη Λιβύη μετά την εκεί παρέμβαση του ΝΑΤΟ για την υποστήριξη των συμφερόντων του περιοριζόμενων στο λιβυκό αέριο, είδε τον Άσαντ ως τον τελευταίο σύμμαχο στη Μεσόγειο. Επωφελήθηκε, επίσης, από την αδράνεια ή μάλλον το πράσινο φως των ΗΠΑ στη Συρία. Τα ρωσικά συμφέροντα στη Συρία συνδέονται κυρίως με το γεγονός ότι αποτελεί σημαντικό στρατιωτικό σημείο επιρροής για τη Μόσχα. Ιδίως μετά τον ρωσικό έλεγχο στη χερσόνησο της Κριμαίας στη Μαύρη Θάλασσα, η Συρία είναι μια πύλη για να διατηρήσει η Ρωσία την επιρροή της στη Μέση Ανατολή.  Επιπλέον, το φυσικό αέριο, το πετρέλαιο και τα φωσφορικά άλατα της Συρίας είναι μια λογική ανταμοιβή γι’αυτήν. Όμως, τα κεφάλαια για την ανοικοδόμηση της χώρας είναι το κυρίως πιάτο. Οι διεθνείς εκτιμήσεις ξεπερνούν τα 500 δις δολάρια. Εν μέσω των οικονομικών κυρώσεων της Ε.Ε. και των ΗΠΑ στη Μόσχα η Συρία είναι η διέξοδος γι’αυτήν. Η ρωσική κυβέρνηση θεωρεί την συριακή ένοπλη αντιπολίτευση ως εμπόδιο που πρέπει να εξαλειφθεί με οποιονδήποτε τρόπο, ενώ βλέπει αποδεκτό να ασχοληθεί με τους Κούρδους, που υποστηρίζονται βέβαια από τις ΗΠΑ και την Δύση, ευχαριστώντας τους με την προσφορά ομόσπονδου κράτους στο Ιράκ. Βάσει αυτών, η συμφωνία του Σότσι για το Ιντλίμπ δεν συνιστά παρά μια αναβολή της μάχης από την οποία η Μόσχα δεν θα υποχωρήσει. Ο Πούτιν δήλωσε ρητά στη συνάντηση της Τεχεράνης ότι ολόκληρο το συριακό έδαφος αργά ή γρήγορα πρέπει να επιστρέψει στον έλεγχο του συριακού καθεστώτος για να είναι ικανοποιητική η συμφωνία για τον Άσαντ και την Ρωσία.

Τουρκία

Με την έναρξη της συριακής επανάστασης η Άγκυρα υποστήριξε τους Σύριους αντάρτες διπλωματικά υπό το φως της επτυχίας της αραβικής άνοιξης τόσο στην Τυνησία όσο και την Αίγυπτο. Το καλύτερο γι’αυτήν ήταν να έχει μια φιλική κυβέρνηση δίπλα της. Όταν η συριακή σκηνή περιεπλάκη, το ενδιαφέρον της Άγκυρας περιορίστηκε στην απομάκρυνση του κινδύνου που αντιπροσώπευε η άνοδος των κουρδικών πολιτοφυλακών στην ανατολική Συρία. Γι’αυτό προχώρησε στις επιχειρήσεις “Ασπίδα του Ευφράτη” και “Κλάδος Ελαίας”. Μετά τον γεωγραφικό περιορισμό ελέγχου από την συριακή ένοπλη αντιπολίτευση, το Ίντλιμπ απέμεινε το μοναδικό χαρτί της Τουρκίας στο συριακό ζήτημα. Η απώλειά του αυτή τη στιγμή σημαίνει την έξοδο της Τουρκίας από το τραπέζι της τελικής λύσης στη Συρία, όπως συνέβη προηγουμένως με την Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, την Αίγυπτο και την Ιορδανία. Η τουρκική πρόταση για το Ίντλιμπ και τα περίχωρά της είναι ότι η Άγκυρα είναι έτοιμη να καθίσει και να φθάσει σε μια τελική λύση αφού επιτευχθεί λύση που θα την ικανοποιεί σχετικά με το ανατολικό τμήμα της Συρίας. Η ατμόσφαιρα που περιβάλλει την Μέση Ανατολή δείχνει ότι στρατιωτική ανάπτυξη μπορεί να υπάρξει σύντομα με στόχο το Ιράν και τα όργανά του στην περιοχή. Συνεπώς, είναι προς το συμφέρον της Άγκυρας να κερδίσει χρόνο.

Σίγουρα η συμφωνία του Σότσι παρά την αρνητικότητα και την ασάφεια στα ανακοινώσιμα και μη ανακοινώσιμα σημεία, απέτρεψε τον θάνατο χιλιάδων Σύριων αμάχων στο Ίντλιμπ και τα περίχωρά του. Αλλά αυτό δεν σημαίνει σε καμία περίπτωση ότι είναι σανίδα σωτηρίας ή ο κατάλληλος τρόπος για την επίτευξη των στόχων της συριακής επανάστασης.  Την ώρα κατά την οποία οι εμπλεκόμενοι παίκτες εξετάζουν τους καλύτερους τρόπους για να προστατεύσουν τα συμφέροντά τους στη Συρία, η συριακή πολιτική αντιπολίτευση διχάζεται μεταξύ των υποστηρικτών και των προσωπικών συμφερόντων. Η απάντηση εναπόκειται στους στρατιωτικούς ηγέτες του Ίντλιμπ: είτε θα είναι διπλωμάτες με τον Τούρκο σύμμαχο και θα αποδεχθούν μια συμφωνία που θα γλυτώσει το αίμα των αμάχων, που όμως σημαίνει το τέλος της συριακής επανάστασης, ή θα ξαναμοιράσουν την τράπουλα και θα επωφεληθούν από την επόμενη διεθνή συγκυρία στην περιοχή.

Τα συμφέροντα της Τουρκίας με αυτά των Σύριων επαναστατών συναντήθηκαν, οπότε τους υποστήριξε στρατιωτικά στα επιτρεπτά όρια και διπλωματικά στα πλαίσια που την ικανοποιούσε. Όπως τα συμφέροντα των ΗΠΑ συνδέθηκαν τους Κούρδους του Ιράκ σε προγενέστερο στάδιο και όπως τους πούλησαν για χάρη του Ιράν και της Τουρκίας την περασμένη χρονιά, η Άγκυρα θα δώσει το Ίντλιμπ στη Ρωσία σε χρυσό πιάτο μόλις λάβει εγγυήσεις για την αποτροπή της κουρδικής απειλής στην ανατολική Συρία.

Όπως είπε ο Μαχμούντ Ντερβίς: “Ο θάνατός μας θα καταλήξει σε ένα κράτος ή σε μια σκηνή;”

Επαναστάτες της Συρίας, μην αλλάξετε το όνειρό σας για μια χώρα δικαιοσύνης και ελευθερίας σε μια σκηνή στα τουρκοσυριακά σύνορα.