H έλλειψη εμπιστοσύνης μπορεί να ξαναμοιράσει τα χαρτιά στη συριακή κρίση


Al-Quds Al-Arabi – 06/02/2018, φύλλο 9447, σελ. 21

Η αρχαία ελληνική τραγωδία είναι γεμάτη προδοσίες και κατάχρηση εμπιστοσύνης. Όπως η αρχαία Αθήνα και ολόκληρη η Ελλάδα παραλίγο να πέσει στα χέρια των Περσών, λόγω της προδοσίας του βασιλιά της Σπάρτης από τον Εφιάλτη, έτσι αυτό το σκηνικό συνεχίζει να στοιχειώνει βασίλεια και τα έθνη έως σήμερα. Ο σύμμαχος του σήμερα μπορεί να είναι ο εχθρός του αύριο. Τελευταία, η Τεχεράνη βιώνει αυτόν τον εφιάλτη τόσο έντονα που οδηγείται στην απώλεια του ελέγχου και σε παρορμητικές κινήσεις στη Συρία και γενικότερα στην περιοχή.

Στην αρχή του 2017 και υπό τη σκιά της υποχώρησης της έντασης της συριακής επανάστασης και την υπεκφυγή των συμμάχων της από τις υποσχέσεις τους, ήταν η πιο σημαντική ερώτηση για τους αντιφρονούντες διανοούμενους της Συρίας τότε ήταν εάν η επανάσταση έχει ηττηθεί. Η απάντηση ενός Σύριου φίλου μου ήταν σαφής: “Η επανάσταση έχασε τους φανταστικούς φίλους της και κέρδισε το μάθημα της εμπιστοσύνης. Από την άλλη, ο Άσαντ κέρδισε μια νίκη με την ισχύ των συμμάχων του, όπως η πτώση του θα είναι μέσω αυτής”.

Κατ ‘αρχάς, πρέπει να τονιστεί ότι η παρουσία των ιρανικών πολιτοφυλακών στις χώρες της περιοχής ήταν και εξακολουθεί να παραμένει άμεσα συνδεδεμένη με την καταστροφή και την αστάθεια σε αυτές. Το Ιράκ, κατά τα τελευταία δεκαέξι χρόνια, δεν έζησε ούτε μια μέρα ηρεμίας. Κάθε φορά που βγαίνει από μία κρίση, εισέρχεται σε μία νέα. Και πάντα το αποτύπωμα της Τεχεράνης είναι πάνω της. Στη Συρία, το σχέδιο της Τεχεράνης ήταν το ίδιο: η συνέχιση του κύκλου της σύγκρουσης αποτελεί ένα ιδανικό περιβάλλον για την ιρανική παρουσία. Κάθε διεθνής πολιτική λύση ακόμα και με την διατήρηση του Άσαντ στην εξουσία, θα σήμαινε μια μελλοντική απώλεια για την Τεχεράνη.  Αυτή η αντίληψη της πραγματικότητας οδηγεί συνεχώς το Ιράν να ανακατεύει τα χαρτιά μπροστά σε κάθε πρόβλημα. Οι πρόσφατες νέες στρατιωτικές κινήσεις του Ιράν στο εσωτερικό της Συρίας εδώ και δύο μήνες είναι, κατά την προσωπική μου άποψη, η αρχή της στροφής και η δημιουργία μιας νέας κρίσης.

Δυσπιστία μεταξύ Τεχεράνης και Μόσχας

Στις αρχές του προηγούμενου Δεκεμβρίου με τα επαναλαμβανόμενα Ισραηλινά χτυπήματα εναντίον της ιρανικής παρουσίας στη Συρία και κυρίως στο νότιο τμήμα της και την Δαμασκό, προέκυψε μια κατάσταση δυσπιστίας μεταξύ Τεχεράνης και Μόσχας. Η Ρωσία, η οποία τόνισε επανειλημμένα ότι υπάρχει συντονισμός με το Τελ Αβίβ στα χτυπήματα στο εσωτερικό της Συρίας, δεν εμπόδισε ή τουλάχιστον περιόρισε αυτές τις ισραηλινές επιδρομές. Επιπλέον, το σύστημα S-300, το οποίο υποσχέθηκε η Μόσχα να δώσει στον Άσαντ περιορίστηκε στη δυτική Συρία, όπου και η πιο σημαντική στρατιωτική της παρουσία. Αυτό που χειροτέρευσε για την Τεχεράνη και τη στάση της στη συριακή κρίση είναι η απόφαση της Ουάσιγκτον να αποχωρήσει από τη Συρία, η οποία μπορεί να προσθέσει νέες παγίδες στους φίλους της Αστάνα και να μετατρέψει την ανατολική Συρία από σημείο σύγκλισης μεταξύ Τουρκίας, Ιράν και Ρωσίας ενάντια στην αμερικανική παρουσία εκεί, σε σημείο διαφωνίας που μπορεί να περιπλέξει ακόμα περισσότερο το σκηνικό.

Η Τεχεράνη είδε με σαφήνεια, μέσω των πληροφοριών που έλαβε από το εσωτερικό της Συρίας, ότι η απόφαση των ΗΠΑ μπορεί να επιταχύνει την πολιτική λύση και ως εκ τούτου ένα από τα πιο σημαντικά σημεία οποιασδήποτε λύσης θα είναι η αποχώρηση του Ιράν από το έδαφός. Καθώς η Μόσχα είναι ο σημαντικότερος διεθνής παίκτης με την έξοδο της Ουάσινγκτον, δεν θα έχει εναλλακτική λύση προκειμένου να ανοίξει η πόρτα για την ανασυγκρότηση της Συρίας από τη Δύση και τον Κόλπο παρά να δεχτεί την ιδέα να ωθήσει την Τεχεράνη έξω από τα σύνορα της χώρας.

Αυτό το αναπόφευκτο οδήγησε την Τεχεράνη να αυξήσει όλο και περισσότερο τη στρατιωτική της παρουσία στη Συρία. Σύμφωνα με την ιστοσελίδα Debka, η οποία πρόσκειται στην ισραηλινή Μοσάντ, οι Ιρανοί Φρουροί της Επανάστασης, των οποίων ηγείται ο Κάσεμ Σουλεϊμάνι, προώθησαν περισσότερους από 10.000 μαχητές από την ιρακινή πολιτοφυλακή Al-Hashd Al-Sha’abi προς τα δυτικά ιρακινά σύνορα, περιμένοντας τη σωστή στιγμή να προχωρήσουν. Οι πρόσφατες ισραηλινές επιθέσεις και η γνωστοποίηση των λεπτομερειών και των στόχων που αποσκοπούν, επιβεβαιώνουν ότι η Τεχεράνη ξεκίνησε την προετοιμασία δικών της στρατιωτικών εγκαταστάσεων μακριά από τα μάτια της Ρωσίας στην περιοχή της Δαμασκού και της νότιας Συρίας με τρόπο που δείχνει ότι απομακρύνεται από τις ρωσικές απόψεις ή τα συμφέροντα του καθεστώτος Άσαντ.

Πυροδοτώντας το συριακό μέτωπο

Προς το παρόν, η καλύτερη απόδειξη της απουσίας εμπιστοσύνης μεταξύ Μόσχας και Τεχεράνης μπορεί να είναι ό, τι συμβαίνει στα δυτικά της επαρχία Χάμα από την μία πλευρά και η οικονομική κατάσταση και η έλλειψη καυσίμων στις περιοχές υπό τον έλεγχο του Άσαντ από την άλλη. Σύμφωνα με τοπικές πηγές της Χάμα, συνεχίζονται για πάνω από μια εβδομάδα συγκρούσεις με δεκάδες νεκρούς και τραυματίες μεταξύ του 4ου τμήματος, σύμμαχου της Τεχεράνης, και του 5ου Σώματος που υποστηρίζεται από τη Ρωσία. Η προφανής αιτία αυτών των συγκρούσεων είναι η ανεξέλεγκτη επιρροή των πολιτοφυλακών, αλλά ο πραγματικός λόγος πίσω από αυτές είναι η σύγκρουση μεταξύ Μόσχας και Τεχεράνης. Επιπλέον, η κρίση καυσίμων που έχει αρχίσει να καίει τους δρόμους της Συρίας είναι ένας τρόπος να αναγκάσουν τον Άσαντ να επιλέξει μεταξύ του Ιράν και της Ρωσίας.

Η Μόσχα ανέκαθεν ζητούσε και τόνιζε την ανάγκη για την ιρανική παρουσία σε όλες τις διαπραγματεύσεις σχετικά με τη συριακή κρίση, όμως στη συμφωνία του Σότσι, η οποία καθόρισε την τύχη των τελευταίων προπυργίων της επανάστασης στο Ίντλιμπ και τα περίχωρά του, συντάχθηκε από τη Μόσχα και την Άγκυρα χωρίς διαβούλευση με το Ιράν. Στο ίδιο πνεύμα, η σύνοδος κορυφής της Μόσχας μεταξύ Πούτιν και Ερντογάν για την ανατολική Συρία και τις λεπτομέρειες της ασφαλούς περιοχής που θα δημιουργηθεί απέχουν πολύ από την ιρανική άποψη για το μέλλον αυτής της σημαντικής περιοχής πλούσιας σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο και σημαντικής στρατηγικής θέσης, υπογραμμίζοντας τη διχοτόμηση μεταξύ των συμμάχων του δικτάτορα του Μουχατζιρίν.

Με βάση τα παραπάνω, η Τεχεράνη θα αναγκαστεί να επεκτείνει τον κύκλο της σύγκρουσης στη Συρία σε μια προσπάθεια να ανατρέψει το τραπέζι απέναντι σε κάθε σχεδιασμό που θα αποκλείσει την παρουσία της εκεί. Πιθανότατα, η επιλογή θα είναι ανάμεσα σε δύο δρόμους. Ο πρώτος είναι να πυροδοτήσει τα συριακά σύνορα με το Τελ Αβίβ μέσω των πολυεθνικών πολιτοφυλακών της. Το θετικό αυτής της κίνησης μπορεί να είναι να ανοίξει ένα δίαυλο επικοινωνίας με το Ισραήλ αφού το εξαντλήσει και το σπρώξει να δεχθεί την άρση των αμερικανικών οικονομικών κυρώσεων. Η δεύτερη επιλογή μπορεί να είναι εις βάρος του Άσαντ. Η εμπειρία της Υεμένης είναι ένα παράδειγμα. Οι επόμενες μέρες είναι πιθανόν να είναι θερμές στη Συρία και τα θραύσματα των βομβών της μπορεί να φτάσουν πέρα από το Μπουκαμάλ προς στα ανατολικά και από το Νταμάς προς στα δυτικά.